1715 Het schandaal van het Fipronil pluimvee en eieren

Op 22 juli 2017 meldde de NWA dat er een onderzoek gaande was naar de inzet van het illegale, uit België afkomstige bestrijdingsmiddel fipronil in de pluimveesector. 7 bedrijven geblokkeerd en bij vier bedrijven een recall ingezet. Dat de Belgische autoriteiten vanaf juni 2017 met hetzelfde onderzoek bezig waren en veel te laat de NVWA ingelicht hebben wordt niet vermeld. Vanaf 26 juli 2017 volgt een tweede golf maatregelen door opeens tientallen leghenbedrijven te blokkeren. Bij mij rijst de vraagt meteen of men niet beter en sneller (binnen 4 uur) de administratie van de betrokken handelaar (Chickfriend) op 22 juli 2017 had kunnen uitpluizen. Voor voedingsmiddelenbedrijven geldt die verplichting wel op straffe van een boete. Tja, 22 juli viel op een zaterdag…

De NVWA kon mij geen antwoord geven of dit eieren zijn die betrokken zijn bij de massieve terugroepacties. Waar dient de verplichte codering op het ei dan voor?

Wat is fipronil?
Het is een stof waar toxicologen rillingen van krijgen. Het is een benzeenverbinding met een nitrile groep en ook nog 6 fluor atomen er aan gekoppeld. De officiële benaming luidt: 5-amino-1-[2,6-dichloro-4-(trifluoromethyl)phenyl]-4-(trifluoromethylsulfinyl)pyrazole-3-carbonotrile.

Het is een zeer effectief middel om kakkerlakken te bestrijden weet een bevriend ongedierte bestrijdingsexpert mij opgewonden te vertellen. Het wordt verkocht door Bayer onder de handelsnaam Goliath gel. Als je in een ruimte vier stipjes op de plinten aanbrengt dan is dat voldoende om een kakkerlakkenpopulatie uit te roeien. Het is een maaggif. Dat wil zeggen dat wanneer de dode kakkerlak opgegeten wordt door een overlevende die ook doodgaat tot wel vijf generaties lang. Tegen vlooien is dit middel ook effectief en uiteraard ook tegen de bloedluis, waar de kippen last van schijnen te hebben. Dit prachtige middel is in pure vorm ook in China te bestellen, een land waar uiterst discreet met dergelijke bestellingen wordt omgegaan. Gewoon een mailtje sturen naar: sales@rayfull.com en de dozen worden weldra op uw stoep afgeleverd.

Wie is verantwoordelijk voor de schade?
Ik vrees dat de pluimveesector zwaar zal gaan boeten voor de schade. De pluimveehouders zijn primair verantwoordelijk voor de middelen die zij inzetten. Zo luidt de regelgeving nu eenmaal. Zij zullen de leverancier in gebreke moeten stellen die hoopt dat zijn verzekeringsmaatschappij de schade zal dekken. De vrees is dat van een kale kip weinig te plukken valt.

Welke rol speelt de NVWA in deze zaak?
Die zitten met een hoofdpijndossier dat na een maand vertraging vanuit België over onze heg is gegooid. Alle snelle meldsystemen zoals RASFF ten spijt. Er is geen Belgische melding te vinden. Vakantietijd zeker?

Fipronil is een stof die gewoonweg niet gebruikt mag worden. Hiermee zijn alle producten ongeschikt voor consumptie. De gevonden concentratie is niet erg relevant meer. Die waardes worden meegenomen in de risicobeoordeling die veelal achteraf uitgevoerd wordt. Nu zal de giftigheid van de pluimveeproducten best wel meevallen maar er is een indruk gewekt dat het wel een gevaarlijk iets is. Anders wordt er toch niet zo’n massale terugroepactie opgetuigd?
Bedenkelijk is wel de uitbreiding van de terugroepactie op 26 jul. Vier dagen na de eerste melding.
Verder verschuilt de NVWA zich opeens achter het advies van het voedingscentrum dat consumptie van maximaal 2 tot 3 eieren per week veilig acht. Echter de criteria waarop dit advies gebaseerd is zijn ietsjes anders dan de toxicologische criteria die gelden voor fipronil. Die zijn niet mals.

Ik mag hiervan per week niet meer dan 3 maal smullen van het Voedingscentrum. Totale onzin!

Wat moet de consument met dit verhaal?
Die hoort over massieve terugroepacties en ziet dat de supermarkten de eieren gewoon in de schappen houden. De NVWA kon mij niet vertellen of mijn eieren ‘fout of goed’ waren. Zij weten immers wel welke bedrijven een terugroepactie moeten uitvoeren maar informeren de consument lekker niet. Alsof het een staatsgeheim is. Dit gedrag is niet in het belang van de consument. Die mag geen informatie onthouden worden. In onze opleidingen QA manager food industry besteden wij hier veel aandacht aan in hoofdstukken 14 (Juridisch) en 15 (Recall). Het domme antwoord van de call centre van de NVWA is voor mij aanleiding geweest om een officiële klacht in te dienen vanwege het niet voldoende informeren van de consument bij voedselveiligheids calamiteiten.onderzoek aangetoond was en dat er een terugroepactie ingezet werd. Op 25 juli 2017 breidde deze calamiteit zich opeens uit nadat bleek dat er best wel meerdere bedrijven bij betrokken waren.

En verder?
De vrees bestaat dat er eind van deze week veel meer middelen in de pluimveesector aangetroffen worden die verboden of onbekend zijn. Het onderzoek op de mest is veelzeggend. Daarin kun je alles vinden. De mest wordt verwerkt in de champignonaarde en het zal zomaar kunnen gebeuren dat fipronil ook in champignons aangetroffen wordt. Het zal een lange hete zomer worden voor de pluimveesector die deze straf niet verdient.

Don’t commit a crime if you can’t do the time
(Sammy Davis jr.)

4 thoughts on “1715 Het schandaal van het Fipronil pluimvee en eieren

  1. Nu 27 juli 2017, 200 bedrijven verdacht. Wordt tijd dat de NVWA een loterij gaat organiseren. Wie een winnend nummer (fout ei) thuis heeft wint een troostprijs (=smartengeld) van €1.000 per ei. De behandelde kippenstallen zijn in ieder geval wel vrij van kakkerlakken. Dat is het enige goede nieuws.
    De mestanalyses kunnen voor mogelijk meer spektakel zorgen. Daarin vind je alles.
    Wordt ongetwijfeld vervolgd.

  2. 28 juli reeds antwoord op ingediende klacht. Zeer snelle en correcte afhandeling. Er waait duidelijk een andere wind door de dienst die blijvend is naar ik hoop.
    << 1. Waarom geeft de NVWA niet de codes vrij van de vier recall eier bedrijven? Uit het wettelijk systeem vloeit voort dat de onderneming die de eieren op de markt heeft gebracht als eerst verantwoordelijke de aangewezen primaire actor is voor de recall. Indien dit niet snel of volledig genoeg gebeurt en er sprake is van een gevaar voor de volksgezondheid/voedselveiligheid dat noopt tot acute actie kan de NVWA - als ultimum remedium – een algemene publiekswaarschuwing uitdoen. Eerder is het juridisch niet mogelijk om de codes van de bedrijven publiekelijk te delen omdat door de codes ook de bedrijven bekend worden. Daarbij zegt de code op de eieren niet zoveel in het kader van dit onderzoek. Als een pluimveehouder besmette eieren heeft, gaat zijn stal op slot en moet hij eerdere leveringen terughalen. De pluimveehouder mag pas verkopen als zijn eieren weer schoon zijn. De consument die zo’n ei uit het schap haalt, kan achterhalen of de pluimveehouder betrokken was bij de fipronil-besmetting, maar dat zegt niets over het ei dat hij of zij in de hand heeft. 2. Welke andere pluimveebedrijven zijn hierbij betrokken? Zoals in de nieuwsberichten staat is dit nog vol in onderzoek. 3. Als een etiketje een allergeen niet vermeldt, wordt er wel direct opgetreden inclusief krantenadvertenties. Waarom niet bij een illegaal bestrijdingsmiddel? Een allergeen is een acuut gevaar voor de volksgezondheid. Het bedrijf is dan verantwoordelijk voor de publiekswaarschuwing. Zie verder antwoord op vraag 1 4. Welke verbeterpunten gaat de NVWA aanwenden om herhaling van dit informatie manco naar de consument toe te voorkomen? Wij weten niet wat u bedoelt met een informatiemanco naar de consument. Er is veel aandacht voor het onderwerp in de media, zowel de reguliere als sociale media. De NVWA hanteert een actief beleid met het beantwoorden van vragen van consumenten en bedrijven. <<

  3. 31 juli 2017
    De fipronil loterijnummers zijn bekend:
    X-NL-41679XX
    X-NL-42071XX
    X-NL-42659XX
    X-NL-42766XX
    X-NL-43113XX
    X-NL-43326XX
    X-NL-43514XX
    X-NL-43640XX
    X-NL-43835XX
    X-NL-43879XX
    Gelukkig val ik niet in de prijzen met:
    X-NL-4011702
    Deze affaire roept bij mij de volgende vragen op:
    1. Waarom duren de labanalyses zo lang? Doorlooptijd van een analyse hoeft niet langer te duren dan 48uur. Je moet wel de letters SPOED op het potje zetten en ook vragen of ze in het lab het weekend doorwerken. De bagatelliserende opmerking van 22 juli ‘vormt geen gevaar voor de volksgezondheid’ (citaat NVWA) heeft ertoe geleid dat er weinig haast gemaakt is met de analyses.
    2. Valt de NVWA niet te verwijten dat zij een ‘acuut gevaar voor de volksgezondheid’ (Citaat NVWA) ruim een week lang hebben laten bestaan? Dit maakt de Dienst kwetsbaar voor aanvallen van letselschade advocaten.
    3. Wordt het niet eens tijd om meer geld te besteden aan voedselmonitoringsprogramma’s? Hiermee wordt structureel alle voedingsmiddelen gecontroleerd op contaminanten. Noordzee vis wordt al 20 jaar niet meer gemonitord. Het lijkt erop dat de monitoring schandaal gestuurd wordt. Het is beter om pro actief te werken.
    4. Wat heeft het mestonderzoek opgeleverd? Die mogelijke uitkomsten prikkelen mijn fantasie in ruime mate. Daarin kunnen andere illegale antibiotica, groeibevorderaars, zware metalen.
    5. Waarom duurde het zo lang voordat de Belgen contact met de Nederlandse autoriteiten hadden opgenomen? Die waren in juni hier al mee bezig. Deze informatie is inmiddels schielijk van de Belgische websites verdwenen.
    6. Wordt het geen tijd dat de primaire sector (Boeren, tuinders en de hele bio industrie) met een professioneel voedselveiligheidssysteem gaat werken zoals FSSC 22.000? Daarin worden structureel alle gevaren in kaart gebracht en geanalyseerd. Traceerbaarheid en leverancier beoordelingen en bestrijding van voedselterrorisme zijn een paar onderdelen die de kwetsbaarheid van een producent sterk kunnen verminderen. In de Nederlandse visserij is dit proces al gaande. De eerste gecertificeerde schepen varen al rond.

    Affaire wordt helaas vervolgd.

  4. 2 augustus 2017
    NVWA meldt:
    Morgenmiddag – donderdag 3 augustus – publiceert de NVWA alle ei-codes van bedrijven die bij het onderzoek naar fipronil in eieren zijn betrokken. Het gaat dan om ei-codes van de bedrijven waarvan het onderzoek is afgerond. De consument kan door raadpleging van deze ei-codes een betere afweging maken bij de beslissing om al dan niet eieren te consumeren.
    Vraag: Waarom is het onderzoek op 22 juli niet volledig uitgevoerd. Men heeft toch de administratie van Chick friend toch uit kunnen pluizen? In de voedingsmiddelenindustrie geldt een verplichting dat men binnen een tijdvak van 4 uur alle gegevens kan voorleggen op straffe van een proces verbaal.
    Opmerking: Als men morgenmiddag bedoelt dan hoop ik niet dat het om 15.59uur plaatsvindt en dan meteen het telefoon antwoord apparaat aanzetten?

    Via de media geeft de NVWA aan dat men het onderzoek gaat versnellen… Hierbij geeft men impliciet toe dat men het onderzoek niet voortvarend heeft aangepakt.
    Vraag: Zijn er laboranten teruggeroepen van vakantie?
    Vraag: is er het weekend doorgewerkt?
    Vraag: Heeft men ook externe laboratoria ingeschakeld? Hamburg? Gent?

    Op Nieuwsuur van 1 augustus zaait Freek Zoelen onrust door maar luchtig mee te delen dat je beter geen eieren kunt eten tot komend weekend. Een badinerende opmerking naar de pluimveesector toe die niet getuigt van enig economisch inlevingsvermogen van de Dienst.

    Overige vragen:
    Is de inspecteur generaal niet terug geroepen van vakantie? Laat Rob van Lint, Freek de hete kolen uit het vuur halen? Zelfs onze premier komt terug van vakantie als er een calamiteit van deze orde in zijn departement plaatsvindt.
    Inmiddels is de secundaire gebruikersgroep zeker geanalyseerd en veilig bevonden. Als de recall zich na dato verder gaat uitbreiden, dan slaat bij mij ernstige twijfel en ongerustheid toe.
    Als de desbetreffende QA managers in de mogelijk betrokken voedingsmiddelenindustrie adequaat reageren, dan hebben zij alláng monsters naar het lab gestuurd om een ‘schoon productverklaring’ te bemachtigen. Als de managers hebben liggen slapen, dan valt de Dienst vooralsnog weinig te verwijten en dan dienen er veel managers aan een beoordelingsgesprek te moeten worden onderworpen. Dit onderdeel wordt uitgebreid uitgelegd in onze opleiding QESH manager hoofdstuk: 4 Voedselveiligheidssystemen.
    Productgroepen waar men naar moet gaan kijken zijn:
    • Mayonaise en frietsaus
    • Pannenkoeken- en poffertjes mix
    • Eierwafels
    • Eierkoeken
    • Gepasteuriseerde eidooier en eiwit (horeca)
    • Gebak
    • Beschuit
    • Eiersalade
    • Noodles
    • Kippensoep, droog en in blik of zak
    • Sandwich gezoend (benzinepompen)
    De QESH managers van de betreffende bedrijven zijn zelf verantwoordelijk om deze schoon product verklaringen te verzamelen. Los van het feit of er eieren met een verdachte code in hun product verwerkt is.

    Voorlopig dankwoord
    Aan de NVWA voor het aanleveren voor de overweldigende hoeveelheid lesmateriaal waarmee wij een interessante casus kunnen maken. Deze wordt behandeld met onze cursisten in de opleiding: “QESH/KAM manager food industry” dat op 7 september begint. Eh, de casus staat gepland voor les 3 dat gepland staat op 21 september. De NVWA mag gratis deze les bijwonen. Wij beginnen om 9.00uur in… Barneveld! (Geen grap)

    Wordt naar ik vrees vervolgd.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *