2406 Hoe giftig is ons voedsel eigenlijk?

 

10 gram keukenzout innemen zonder water is uitermate dodelijk. 10 liter water drinken ook. Vooral als je je hoofd in de emmer steekt. Hoeveel pesticides kan een mens verdragen of hoeveel mg zware metalen kan hij innemen voordat hij dood neervalt?

Hoeveel PFAS, minerale oliën (MOSH) of oplosmiddelen (MOAH) zijn schadelijk voor het menselijk lichaam? Hoe lang duurt het voordat een ernstige ziekte zich gaat openbaren? Hoe leg je in juridisch opzicht de schuldvraag ergens neer?

Whow, dat zijn een lelijk aantal actuele vraagstukken waar niet direct een exact een maatschappelijk verantwoord antwoord op gegeven kan worden.

De kern van deze maatschappelijke discussies over gifstoffen in ons voedsel wordt veroorzaakt door drie discussielijnen:

1. Wij worden steeds ouder. Begin 1800 was de gemiddelde levensverwachting 40 jaar en anno 2024 zitten wij op ruim het dubbele. Door deze lange tijsdpan kunnen meer sluimerende ziektes aan het licht komen. Een markant voorbeeld is de ziekte van Parkinson dat zo’n beetje de beroepsziekte aan het worden is van boeren en tuinders die wellicht in de vorige eeuw nog kwistig met gewasbeschermingsmiddelen knoeiden. Daarbij komt nog dat iedereen op een prettige manier oud wil worden zonder al te veel ongemakken die ouderdom nu eenmaal met zich meebrengt. Bij een langer leven gaat de stapeling van de giffen die wij binnen krijgen ook een steeds grotere rol spelen. Hoe snel kan ons lichaam deze stapelgiffen afvoeren of afbreken? Dat is sterk afhankelijk van de stofwisseling van een individu.

  1.  

2. Onze analytische technieken zijn steeds beter geworden.
In de biochemische wetenschap zijn grote sprongen gemaakt. Zo had men twintig jaar geleden enkele grammen DNA materiaal nodig om het profiel vast te stellen. Nu volstaat een vingerafdruk voor dezelfde test. De detectiegrenzen voor allerlei stoffen die geanalyseerd worden is momenteel super laag. Men kan bijna de concentraties aantonen op molecuul niveau. Zo werd het wereldnieuws toen met glyfosaat (Het herbicide Round Up) in bier gevonden werd. Iedereen sprak er schande van en maar weinigen beseften dat de gevonden doses slechts enkele PPP’s betrof. Bavaria rekende zelfs uit dat je als consument 4.000Liter bier moet drinken voordat je een gevaarlijke dosis  binnen krijgt. Dat krijg je eerder andere problemen werd en haastig bij gezegd.

De glyfosaatboer bespaart veel kosten door dit middel te gebruiken. Onderploegen kost meer brandstof. Als hij mee voor zijn producten zou kunnen ontvangen, dan kan hij dit middel in de kast laten.

3. Wij ontdekken steeds meer
Regelmatig verschijnen er wetenschappelijke publicaties in vooraanstaande bladen waar de schadelijkheid van een of andere biochemische stof wordt aangetoond. Vaak wordt de toon later afgezwakt omdat weer een ander wetenschappelijk onderzoek aantoont dat de toxiciteit van die stof wel meevalt. De acrylamide discussie is hier een goed voorbeeld van. Begin 2000 stond de hele aardappelverwerkende- en bakkerij industrie op z’n kop vanwege de aanwezigheid van acrylamide in de producten. Later onderzoek toonde aan dat de giftigheid wel mee leek te vallen. Acrylamide wordt gevormd door het verhitten van aspariginezuur. Een stof dat veel in asperges zit. Momenteel worden asperges vrolijk in gegrilde of gebakken vorm geserveerd.

De bepaling van de giftigheid is zeer natte vinger werk.
In een laboratorium worden de proefdieren, veelal muizen of ratten blootgesteld aan een dosis gif zodat de hele populatie doodgaat. In een volgende proef verlaagt men de dosis en telt na verloop van tijd hoeveel dieren dit overleefd hebben.

Een muis heeft wel dezelfde smaak als een mens maar een totaal andere stofwisseling. Hierdoor balanceert het toxicologisch onderzoek op een dun draadje van de zekerheid.

Bij een bepaalde lagere dosis zullen er geen dieren meer doodgaan en dat wordt de NOEL concentratie genoemd. (No Observed Effect Level). Van daar uit gaat men 100 keer lager zitten in concentratie en dat wordt de ADI genoemd. Acceptabele Dagelijkse Inname dosis. Het is makkelijk te begrijpen dat dergelijke onderzoeken op vele onzekere factoren rust. Knaagdieren hebben een andere stofwisseling dan een mens bijvoorbeeld. Sterker nog. Als deze proeven op mensen uitgevoerd zouden worden (een praktijk die in de voorgaande eeuwen gebruikelijk was) dan kunnen er veel verschillen aan het licht komen. Zo zijn er genoeg mensen aan te wijzen die hun hele leen zwaar gerookt hebben, terwijl iedereen weet dat roken ongezond is.

Hoe zit het met de combinatie giffen?
Dat levert welhaast onmogelijke onderzoeksvragen op. Bij schimmelwerende stoffen, de fungiciden is het een bekend verschijnsel dat een cocktail van een paar fungicide stoffen in zeer lage concentraties de effectiviteit sterk kunnen verbeteren. In betere mate zelfs dan een fungicide stof in een (te) hoge concentratie.

Wetenschappelijk onderzoek is iets van zeer lange adem.
In de wetenschap moet alles statistisch verantwoord onderzocht worden. Dit houdt in dat er veel mensen betrokken moeten zijn gedurende een groot aantal jaren. Minimaal 10 jaar. Vaak duren dergelijke onderzoeken veel langer. Een deel van de proefpersonen krijgt een placebo uitgereikt om alle toevalligheden te kunnen uitsluiten. Veel publicaties in damesbladen en ander wachtkamer tijdschriften baseren zich op N=1 onderzoeken. De effecten die één individu heeft kunnen vaststellen. Deze onderzoeken vallen in de categorie borrelpraat klets.

Alle gewasbeschermingsmiddelen uitbannen?
Dit is onmogelijk. Puur vanuit de noodzaak dat de planeet gevoed moet worden. Daarvoor zijn helaas monoculturen nodig die extra gevoelig zijn voor ziektes. De akkerbouwspuit zich een ongeluk om vooral de schimmelinfecties te kunnen bestrijden. Fusarium schimmels vormen de grootse bedreiging voor de graanteelt.

Veel consumenten denken dat biologisch geteelde groenten en fruit onbespoten is. Niet is minder waar. Het wordt met een beperkt aantal toegelaten middelen gewerkt die minder effectief zijn. Dit heef weer tot gevolg dat de bio boer heel vaak door het land moet crossen met zijn sproeiwerktuigen om de ziektes onder de duim te houden. De Chinese bio boeren telen vaak een biologisch geteeld gewas zoals matrine o zal een waterig extract van Vingerhoedskruid best wel effectief zijn tegen een of ander ‘beest’. Detail is dat het middel erg giftig is voor mens EN dier.

Ondanks alle voedselveiligheidsprocedures in de primaire sector is het de horeca die het mooi kan verprutsen voor de gezondheidsbewuste consument

Moeten we ons nu zorgen gaan maken?
Ja en nee.
Ja, omdat we de moedwillige vervuiling van onze voedingsmiddelen moeten vermijden. Ik denk hierbij aan de thermische processen boven de 150oC. Dan kunnen chemische reacties plaatsvinden waar niemand op zit te wachten
Nee, omdat het menselijk lichaam best af en toe wat ‘troep’ kan verdragen. Waakzaamheid blijft geboden.

Een mens lijdt het meest van het lijden dat hij vreest.